درمان اسکار ناشی از زخم های جراحی

بسیاری از ما تجربه انجام یک جراحی کوچک یا بزرگ را داشته‌ایم؛ از جراحی‌های زیبایی گرفته تا عمل‌های درمانی. اما پس از طی نمودن دوره نقاهت، اغلب با مساله‌ای به ظاهر ساده اما مهم مواجه می‌شویم: اسکار ناشی از زخم‌های جراحی. جراحی ممکن است چیزی بیشتر از جای بخیه به جا بگذارد و به دلیل بروز نقص در روند ترمیم بافت پوست، اسکار ایجاد می‌شود. فرایند درمان اسکار ناشی از زخم‌های جراحی زمان‌بر بوده و در برخی موارد نیازمند روش‌های درمانی تخصصی و پیشرفته است که به پوست کمک می‌کنند بتواند فرایند ترمیم را به درستی انجام دهد. در این متن ما به معرفی انواع اسکارهای جراحی، عواملی که در شدت آن‌ها تاثیرگذارند، روش‌های درمان و مدت زمان بهبود این نوع اسکار پوستی می‌پردازیم تا به خوبی با این عارضه پوستی آشنا شوید.

اسکار زخم جراحی چیست؟

زمانی که لایه میانی پوست (درم) بر اثر جراحی بریده می‌شود یا آسیب می‌بیند، بدن به طور طبیعی اقدام به ترمیم پوست آسیب دیده می‌کند. اسکار زخم جراحی در واقع نتیجه فرایند طبیعی ترمیم پوست توسط بدن است که در این فرایند رشته‌های کلاژن (نوعی پروتئین) در ناحیه زخم تولید می‌شوند. به طور معمول کلاژن تولید شده بافت متفاوتی نسبت به پوست طبیعی و قدیمی بدن فرد دارد، به همین دلیل اثری بر جای می‌گذارد که به آن اسکار می‌گویند.

عوامل مختلفی همچون نوع پوست، میزان جراحت، محل جراحی، عمق زخم، مراقبت‌های پس از جراحی و حتی سن فرد می‌توانند در شکل‌گیری این عارضه تاثیرگذار باشند. بعضی از اسکارهای زخم جراحی به مرور زمان از بین رفته و برخی دیگر با ظاهری برجسته یا تیره باقی خواهند ماند و نیاز به درمان تخصصی دارند.

آشنایی با انواع اسکارهای زخم جراحی

در اولین قدم برای درمان اسکارهای ناشی از زخم جراحی، باید نوع اسکار و عوامل موثر در ایجاد آن شناخته شود تا متناسب با نوع آن، بهترین روش برای بهبود ظاهر پوست پس از جراحی انتخاب شود. در ادامه به معرفی و بررسی انواع اسکارهای ناشی از جراحی می‌پردازیم.

1. اسکار هایپرتروفیک (اسکار برجسته و قرمز)

این اسکار با ظاهر برجسته، ضخیم، سفت و قرمز خود به عنوان یکی از رایج‌ترین انواع جای زخم پس از جراحی به شمار می‌رود که در محل زخم جراحی باقی مانده و می‌تواند با خارش و درد همراه باشد؛ اما از مرز زخم اصلی بیرون نمی‌زند. اسکار هیپرتروفیک بر اثر تولید کلاژن بیش از حد نرمال در فرایند ترمیم پوست ایجاد شده و چند هفته پس از جراحی ظاهر می‌شود.

اسکار برجسته ممکن است طی چندین ماه به تدریج کوچکتر و کمرنگ‌‎تر شود، اما در برخی افراد به ویژه کسانی که پوست تیره یا سابقه خانوادگی چنین اسکاری را دارند، می‌تواند ماندگارتر باشد.

2. اسکار آتروفیک (اسکار فرورفته)

این اسکار در داخل پوست حالت فرورفتگی ایجاد می‌کند و اغلب در زخم‌های عمیق ایجاد می‌شود. اسکار آتروفیک زمانی ایجاد می‌شود که پوست به انداز کافی کلاژن جدید برای ترمیم ناحیه آسیب دیده تولید نمی‌کند و محل زخم به صورت گود یا فرورفته دیده می‌شود. برای درمان اسکار فرورفته از روش‌هایی استفاده می‌شود که باعث تحریک تولید کلاژن جدید شوند.

3. اسکار کلوئید (اسکار بزرگتر از زخم اولیه)

اسکارهای کلوئید نیز ظاهری براق و برجسته دارند، اما با این تفاوت که بیشتر از محدوده زخم جراحی رشد کرده و از لبه‌های زخم اولیه بیرون می‌زنند. رنگ این اسکار معمول صورتی، قرمز، بنفش و یا قهوه‌ای است و اغلب می‌تواند با خارش یا سوزش همراه باشد. اسکار کلوئید در اثر واکنش بیش از حد بدن در تولید کلاژن ایجاد شده و به بافت اطراف نفوذ می‌کنند.

این اسکار ممکن است هفته‌ها یا حتی ماه‌ها پس از ترمیم زخم ایجاد شوند و در بسیاری از موارد، بدون درمان مناسب به رشد خود ادامه می‌دهند. اسکار کلوئید اغلب در نواحی خاصی از بدن مانند قفسه سینه، شانه‌ها، نرمه گوش و فک تحتانی دیده می‌شود. افراد با پوست تیره یا سابقه خانوادگی کلوئید، بیشتر در معرض این نوع اسکار هستند.

4. اسکار صاف 

اسکار صاف یکی از خفیف‌ترین و کم‌دردسرترین انواع جای زخم محسوب می‌شود که پس از بهبودی طبیعی پوست بدن به وجود آمده و سطح آن هم‌سطح یا نزدیک به سطح پوست اطراف قرار دارد. رنگ اسکار صاف ممکن است ابتدا کمی قرمز یا صورتی باشد، اما به مرور زمان روشن‌تر شده و به رنگ طبیعی پوست نزدیک می‌شود.

این اسکارها معمولا نیاز به درمان خاصی ندارند و اگر مراقبت‌های پس از جراحی به خوبی انجام شوند، ممکن است با گذشت چند ماه تا یکسال تقریبا محو شوند. برای درمان اسکار صاف می‌توان از کرم‌ها یا پمادهای ترمیم کننده یا محافظت کننده(بریر) استفاده نمود.

برای درمان اسکار زخم‌های جراحی به کجا مراجعه کنیم؟

اگر پس از جراحی در ناحیه زخم شما اسکار ایجاد شده و به دلیل داشتن ظاهر ناخوشایند آن، به دنبال روشی مطمئن برای بهبود آن هستید، انتخاب یک مرکز تخصصی و معتبر اولین قدم مهم در مسیر درمان است. جینا کلینیک یکی از مراکز تخصصی با کادر درمان با تجربه در حوزه درمان انواع اسکارهای پوستی از جمله اسکارهای جراحی است که با بهره‌گیری از به‌روزترین تکنولوژی‌ها و روش‌های علمی، بهترین برنامه درمانی را متناسب با نوع و شدت اسکار برای هر فرد طراحی می‌کند.

درمان صحیح اسکار نیازمند تشخیص صحیح نوع آن، بررسی ویژگی‌های پوست و انتخاب روش مناسب است که جینا کلینیک در اولین جلسه مشاوره، تمامی بررسی‌های لازم را انجام داده و اسکارهای پوستی شما را به بهترین روش ممکن درمان می‌کند. اگر به دنبال بهبود ظاهر پوست خود و بازگشت اعتماد به نفستان هستید، مشاوره با متخصصان جینا کلینیک می‌تواند اولین قدم مطمئن شما باشد.

آشنایی با روش‌های درمان اسکار زخم‌های جراحی

 اسکارهای ناشی از جراحی معمولا ظاهری نامطلوب دارند و اعتماد به نفس فرد را تحت تاثیر قرار می‌دهند. به همین دلیل برخی از افراد به اقدام به درمان این زخم‌ها می‌کنند تا ظاهر پوست آن‌ها بهبود پیدا کند. انتخاب روش درمان و کاهش شدت این نوع اسکار بر اساس نوع و شدت اسکار، وضعیت پوست و نیازهای فرد انجام می‌شود که در ادامه رایج‌ترین و موثرترین روش‌های درمان اسکار جراحی را به شما معرفی می‌کنیم.

• لیزر درمانی: در این روش با استفاده از انواع لیزرهای بی‌خطر و مطمئن، ناحیه زخم جراحی را صاف کرده و قرمزی پوست را کاهش می‌دهند. همچنین لیزر درمانی تولید کلاژن پوست را تحریک می‌کند تا بافت پوست و رنگ آن را بهبود ببخشد. این روش یکی از بهترین گزینه‌ها برای درمان اسکارهای برجسته و ناهموار است.
• تزریق کورتون: این روش برای اسکارهای هایپرتروفیک و کلوئید گزینه‌ای مناسب بوده و با کاهش التهاب و حجم اسکار، از رشد بیش از حد بافت جلوگیری می‌کند.
• میکرونیدلینگ: در این روش با استفاده از دستگاهی که سوزن‌های بسیار ظریف بر روی آن وجود دارد، هزاران سوراخ ریز در پوست ایجاد می‌شود تا فرایند ترمیم طبیعی و تولید کلاژن جدید در پوست را تحریک نموده و به بهبود بافت اسکار کمک می‌کند.
• پمادها و ژل‌های ترمیم‌کننده: استفاده از ترکیبات موثر به صورت موضعی مانند سیلیکون، ویتامین E و یا مواد مرطوب کننده دیگر، به نرم شدن و کاهش قرمزی اسکار کمک می‌کند.
• جراحی ترمیمی: در مواردی که اسکارهای ایجاد شده بسیار عمیق یا بزرگ باشند، جراحی پلاستیک به همراه عمل ترمیمی کمک می‌کند که ظاهر زخم بهبود پیدا کند.

چه عواملی بر شدت اسکار زخم جراحی تاثیرگذارند؟

شدت و ظاهر اسکار زخم جراحی در افراد مختلف متفاوت است و به عوامل متعددی بستگی دارد. مهمترین عوامل موثر بر این عارضه پوستی، شامل موارد زیر می‌شوند:

1. نوع و محل جراحی

2. ژنتیک و نوع پوست

3. سن بیمار

4. مراقبت‌های پس از جراحی

5. بروز عفونت یا التهاب

6. سبک بخیه زدن و مهارت جراح

چه مدت طول می‌کشد تا اسکار زخم‌های جراحی بهبود پیدا کند؟

فرایند بهبود اسکارهای پوستی مانند اسکار ناشی از زخم‌های جراحی بسته به نوع پوست، محل زخم، نوع جراحی و نحوه مراقبت بعد از عمل می‌تواند متفاوت باشد و از چند هفته تا چند ماه ممکن است طول بکشد. اما به طور کلی بهبود جای زخم‌ها روندی زمان‌بر بوده و به تدریج تغییر می‌کنند.

مراقبت‌های لازم پس از درمان اسکار جراحی

پس از درمان اسکار، پزشکان توصیه می کنند که به خوبی از محل زخم مراقبت نمایید تا پوست به حالت طبیعی خود بازگشته و ظاهر آن‌ها بهبود پیدا کند. این مراقبت‌ها شامل موارد زیر می‌شوند:

• استفاده از ضدآفتاب با SPF مناسب بر روی محل اسکار تا رنگ آن تیره‌تر نشود.

• خودداری از کندن یا خاراندن پوست محل اسکار تا باعث التهاب و بازگشت اسکار نشود.

• با استفاده از کرم‌های ملایم یا تجویزی توسط پزشک، پوست را مرطوب نگه‌دارید.

• مصرف پماد یا پانسمان تجویزی توسط پزشک و متخصص را ادامه دهید.

• محل اسکار به ویژه زمانی که هنوز به طور کامل بسته نشده است، باید به خوبی تمیز نگه داشته شود.